شبیه‌سازی هم‌زمان رفتار حرارتی–هیدرولیکی–مکانیکی توده‌سنگ‌های دارای شکستگی برای کاربردهای مهندسی زمین‌شناسی
کد مقاله : 1036-NIEGC2025
نویسندگان
ریحانه ابراهیمی *، مجید نوریان بیدگلی
گروه معدن، دانشکده مهندسی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
چکیده مقاله
این پژوهش به شبیه‌سازی عددی کوپل‌شده‌ی حرارتی–هیدرولیکی–مکانیکی (THM) توده‌سنگ‌های شکستگی‌دار با استفاده از کد المان مجزا 3DEC می‌پردازد و با تمرکز بر کاربردهای مهندسی زمین‌شناسی، به بررسی برهم‌کنش میان دما، فشار منفذی و تنش‌های مکانیکی در شرایط ژئوترمال و ذخیره‌سازی زیرزمینی می‌پردازد. در این چارچوب، یک مدل کاملاً کوپل‌شده برای شبیه‌سازی انتقال حرارت، جریان سیال و تغییرشکل مکانیکی در دامنه‌ای مکعبی شامل یک شکستگی منفرد توسعه داده شد. اثر تغییر ضریب انتقال حرارت جابجایی (h=1،10،100 W/m2.K) بر تحول میدان دما، فشار منفذی و گشودگی شکستگی در طی تزریق آب سرد به توده‌سنگ داغ مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که کوپل حرارتی نقش اصلی در کنترل تعادل حرارتی بین ماتریس سنگ و سیال در گردش دارد، در حالی‌که متغیرهای هیدرولیکی عمدتاً تحت تأثیر شرایط مرزی هستند. افزایش ضریب انتقال حرارت موجب تسریع قابل‌توجه در رسیدن به تعادل حرارتی و افزایش حساسیت سامانه‌های زیرسطحی به ویژگی‌های ترموفیزیکی فصل مشترک می‌شود. تحلیل THM روندهای فیزیکی سازگار را آشکار ساخت؛ از جمله کنترل جبهه‌ی سرمایش توسط انتقال حرارت رسانشی و جابجایی، ارتباط قوی میان تغییرات دما و فشار منفذی و پایداری مکانیکی تحت گرادیان‌های حرارتی متوسط. یافته‌ها اهمیت تحلیل‌های کوپل‌شده‌ی THM را در طراحی و ارزیابی ریسک سامانه‌های زیرسطحی مانند مخازن ژئوترمال و پروژه‌های تونل‌سازی عمیق برجسته می‌سازد.
کلیدواژه ها
مدل‌سازی کوپل‌شده، حرارتی–هیدرولیکی–مکانیکی (THM)، 3DEC، انتقال حرارت، سنگ‌های دارای شکستگی، شبیه‌سازی عددی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی