| ارزیابی مکانی فرونشست زمین در دشت سفیددشت با به کارگیری مدل تحکیم تک بعدی و دادههای هیدروژئولوژیکی |
| کد مقاله : 1040-NIEGC2025 |
| نویسندگان |
|
امیرحسین خاکسار *1، غلامرضا شعاعی2، علی اصغر قائدی وانانی3 1دانشجوی کارشناسی ارشد زمین شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس 2استادیار گروه زمین شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس 3فارق التحصیل دکتری زمین شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس |
| چکیده مقاله |
| پدیده فرونشست زمین به عنوان یک چالش جدی زیستمحیطی و ژئوتکنیکی، دشتهای بسیاری از مناطق ایران از جمله دشت سفیددشت استان چهارمحال و بختیاری را تحت تأثیر قرار داده است. این پژوهش با هدف تخمین مکانی میزان فرونشست زمین در دشت سفیددشت ناشی از برداشت بیرویه آبهای زیرزمینی انجام شد. برای دستیابی به این هدف، از مدل تحکیم تکبعدی مبتنی بر نظریه ترزاقی و دادههای هیدروژئولوژیکی شامل لاگهای حفاری، ضخامت لایههای رسی تراکمپذیر و افت سطح ایستابی استفاده گردید. با استفاده از این مدل، مقادیر نشست در محل چاههای پیزومتری در بازه زمانی ۴۰ ساله محاسبه شد و سپس توزیع فضایی فرونشست در سطح دشت با بهکارگیری روشهای درونیابی در سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) تهیه گردید. نتایج نشان داد که بیشترین میزان افت سطح ایستابی (۵۰ تا ۴۲ متر) در بخشهای جنوبغربی و جنوب دشت رخ داده است. بر این اساس، نرخ فرونشست سالانه در دشت با در نظرگیری ضرایب ذخیره مختلف در محدوده 0.66 تا ۲ سانتیمتر برآورد شد. پهنهبندی مکانی نشست، انطباق واضحی را بین مناطق با بیشترین ضخامت لایههای رسی، بیشترین افت سطح آب و بالاترین نرخ فرونشست نشان داد. صحتسنجی نتایج با مشاهدات میدانی، قابلیت اطمینان مدل بهکارگرفته شده را تأیید نمود. یافتههای این مطالعه میتواند به عنوان ابزاری کارآمد در مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی و تدوین راهبردهای کاهش خطر فرونشست در منطقه مورد مطالعه مورد استفاده قرار گیرد. |
| کلیدواژه ها |
| فرونشست زمین، دشت سفیددشت، مدل تحکیم تک بعدی، افت سطح آب زیرزمینی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |