| بررسی زمینلرزههای القایی ناشی از آبگیری در سد سیاهبیشه و تحلیل عوامل زمینساختی مؤثر بر لرزهخیزی منطقه |
| کد مقاله : 1053-NIEGC2025 |
| نویسندگان |
|
محمد ایجانی1، علی ارومیهای *2 1دانشجو دکتری زمین شناسی مهندسی دانشگاه تربیت مدرس 2استاد زمینشناسی مهندسی دانشگاه تربیت مدرس |
| چکیده مقاله |
| پدیده زمینلرزههای القایی یکی از چالشهای نوین در زمینشناسی مهندسی است که در اثر تغییرات مصنوعی در میدان تنش پوسته زمین بهویژه ناشی از ساخت و آبگیری سدهای بزرگ رخ میدهد. سد سیاهبیشه به عنوان نخستین سد تلمبهای ذخیرهای ایران در پهنه لرزهخیز البرز مرکزی واقع شده و به دلیل نوسانات مکرر تراز آب در مخازن بالا و پایین، از پتانسیل بالایی برای بروز لرزههای القایی برخوردار است. در این پژوهش، دادههای لرزهنگاری ثبتشده در محدوده سد در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶ مورد تحلیل قرار گرفت و نتایج با تغییرات سطح آب مخزن مقایسه شد. دادهها با استفاده از نرمافزارهای MATLAB، GIS و ZMAP تحلیل گردید و پارامترهای آماری لرزهای شامل نرخ رخداد، a-value و b-value تعیین شد. نتایج نشان داد که پس از آبگیری سد، افزایش قابلتوجهی در نرخ وقوع زمینلرزههای کوچک (با بزرگای کمتر از ۳) در شعاع ۲۵ کیلومتری مخزن مشاهده میشود که این افزایش همزمان با بالا آمدن سطح آب رخ داده است. همچنین مقدار b-value در دوره پس از آبگیری از ۱.۰ به حدود ۰.۷۵ کاهش یافته که بیانگر افزایش احتمال رخداد لرزههای با بزرگای متوسط است. این نتایج نشان میدهد که افزایش فشار آب منفذی در تودهسنگ زیر مخزن موجب کاهش تنش نرمال مؤثر و فعال شدن شکستگیها شده است. بر این اساس، سد سیاهبیشه مستعد وقوع زمینلرزههای القایی با بزرگای پایین تا متوسط است و برای کاهش خطر لرزهای، پایش مستمر شبکه لرزهنگاری، کنترل نوسانات سطح آب و بررسی تغییرات فشار منفذی در محدوده سد توصیه میشود. |
| کلیدواژه ها |
| زمینلرزه القایی، سیاهبیشه، لرزهخیزی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |