پایش و تحلیل نرخ و الگوی فرونشست دشت کوهدشت با استفاده از تکنیک SBAS-InSAR و داده‌های Sentinel-1
کد مقاله : 1055-NIEGC2025
نویسندگان
آوا عثمان پور *1، سید داود محمدی2، پیمان حیدریان3، سمیه سمیه فتح تبار فیروزجائی4
11دانشجوی دکتری زمین شناسی مهندسی، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران،
2دانشیار زمین شناسی مهندسی، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران،
3دانشجوی دکتری سنجش از دور، دانشگاه بیهانگ،پکن، چین،
4کارشناس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، مرکز اهواز
چکیده مقاله
منابع آب زیرزمینی و شرایط زمین‌شناسی ویژه، طی سال‌های اخیر با نرخ‌های قابل توجهی از نشست زمین مواجه بوده است. هدف از این پژوهش، پایش و تحلیل نرخ و الگوی فرونشست دشت کوهدشت در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ با استفاده از تکنیک SBAS InSAR ، داده‌های هیدروژئولوژیکی و زمین شناسی دشت است.
برای دستیابی به این هدف، داده‌های گذر صعودی و نزولی ماهواره Sentinel-1 در محیط نرم‌افزار LiCSBAS پردازش و پس از تصحیح اثرات جوی با داده‌های GACOS، سری زمانی جابه جایی در دو بازه زمانی پنج‌ساله و نه‌ساله استخراج شد. نرخ‌های سالانه فرونشست با استفاده از تکنیک SBAS محاسبه و الگوی مکانی فرونشست در سطح دشت با استقاده از داده ها و اطلاعات هیدرولوژی و زمین شناسی دشت مورد تحلیل قرار گرفت.
نتایج نشان داد بیشینه نرخ سالانه فرونشست در بازه پنج‌ساله حدود ۹/۵۹ میلی‌متر در سال و در بازه نه‌ساله، ۹/۷۱ میلی‌متر در سال به‌دست آمد. الگوی مکانی فرونشست بیشترین مقادیر را در بخش‌های جنوبی، غربی و جنوب‌غربی دشت نشان می‌دهد که با افت سطح آب زیرزمینی و ضخامت زیاد رسوبات آبرفتی هم خوانی دارد. در آبخوان کوهدشت، از سمت شرق به غرب نوسان نرخ نشست کمتر شده و در انتهای بخش غربی به صورت ممتد رخ داده که گویای عدم توانایی آبخوان در احیای خود در این قسمت‌ها است.
این یافته‌ها نقش غالب عوامل هیدروژئولوژیکی و لیتولوژیکی در کنترل فرونشست دشت کوهدشت را تأیید می‌کنند و اهمیت استفاده از روش‌های نوین سنجش‌ازدور را در پایش دقیق مخاطرات زمین‌شناسی نشان می‌دهند.
کلیدواژه ها
تکنیک تداخل‌سنجی سری زمانی، فرونشست؛ دشت کوهدشت؛ سنجش ازدور؛ مخاطرات زمین شناسی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی