بررسی خصوصیات زمین‌شناسی مهندسی سنگ‌های‌آهکی سازند اسفندیار
کد مقاله : 1061-NIEGC2025
نویسندگان
زهره شریفی1، غلامرضا لشکری پور2، محمد خانه باد3، مجتبی رحیمی شهید *4
1کارشناسی ارشد زمین‌شناسی مهندسی، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2استاد زمین‌شناسی مهندسی، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3دانشیار رسوب‌شناسی، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
4گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
چکیده مقاله
این پژوهش با هدف بررسی خصوصیات زمین‌شناسی مهندسی سنگ‌آهک‌های سازند اسفندیار در شمال شهرستان طبس و تحلیل ارتباط میان خصوصیات فیزیکی، مکانیکی و نوع سنگ‌آهک و نوع فسیل انجام شده است. اهمیت این مطالعه در شناخت رفتار مهندسی سنگ‌آهک‌ها برای کاربرد در پروژه‌های عمرانی و ژئوتکنیکی نهفته است. برای این منظور، از ۱۵ ایستگاه نمونه‌برداری انجام و آزمایش‌های فیزیکی و مکانیکی و دینامیکی شامل وزن مخصوص نسبی، درصد تخلخل، درصد جذب آب، شاخص دوام - وارفتگی، مقاومت فشاری تک‌محوری، مقاومت کششی برزیلین، شاخص بار نقطه‌ای، شاخص شکنندگی و سرعت موج فشاری در حالت خشک و اشباع مطابق با استانداردهای ISRM اجرا شد. نتایج نشان داد میانگین وزن مخصوص خشک و اشباع به‌ترتیب ۴۴/۲۶ و ۵۴/۲۶ کیلو‌نیوتن بر مترمکعب، میانگین مقاومت فشاری تک‌محوری در حالت خشک ۰۱/۵۴ و در حالت اشباع 6۰/۴۲ مگاپاسکال، و میانگین مقاومت کششی برزیلین در حالت خشک ۶۸/۰ و در حالت اشباع ۵۷/۰ مگاپاسکال است. بررسی‌ها نشان داد سنگ‌آهک‌های درشت‌دانه و متراکم (به‌ویژه گرین‌استون و گرین‌استون دولومیتی) دارای مقاومت، چگالی و دوام بالاتری نسبت به انواع ریزدانه‌تر هستند. همچنین نوع فسیل بر خصوصیات مهندسی تأثیرگذار بوده و نمونه‌های حاوی فسیل‌های اکینودرم و فرامینیفر بالاترین مقاومت و شکنندگی را نشان می‌دهند. در مجموع، نتایج بیانگر آن است که نوع سنگ‌شناسی و ترکیب فسیلی نقش تعیین‌کننده‌ای در رفتار مهندسی سنگ‌آهک‌های سازند اسفندیار دارند.
کلیدواژه ها
سنگ‌آهک، فسیل، خصوصیات مهندسی، سازند اسفندیار.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی