بررسی تأثیر درصد لیگنیت بر ویژگی‌های فیزیکی طبقات لیگنیت‌دار سازند باغمیشه تبریز
کد مقاله : 1082-NIEGC2025
نویسندگان
فاطمه فیض پور مقدم *1، قدرت برزگری2، نازیلا داداش‌زاده3
1دانشجو
2دانشیار گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز
3دانشجوی دکتری زمین‌شناسی مهندسی، دانشگاه اصفهان
چکیده مقاله
سازند باغمیشه تبریز، به‌عنوان یکی از واحد‌های زمین‌شناسی نئوژن (میوسن پسین)، شامل مارن‌های رنگی با میان‌لایه‌های لیگنیتی می‌باشد که در مناطق شمال شرقی شهر تبریز رخنمون دارند. وجود میان‌لایه‌ها لیگنیتی در بخش‌هایی از این سازند، رفتار مهندسی آن را پیچیده کرده و باعث تغییراتی در مقاومت، تخلخل، نفوذپذیری و پایداری آن می‌شود. ازاین‌رو، بررسی تأثیر درصد لیگنیت بر ویژگی‌های فیزیکی این سازند می‌تواند در تحلیل پایداری شیب‌ها، طراحی سازه‌های سطحی، زیرسطحی و ارزیابی ریسک زمین‌لغزش‌های منطقه تبریز نقش مهمی را ایفا کند. در پژوهش حاضر، با هدف درک بهتر تأثیر درصد لیگنیت بر ویژگیهای فیزیکی طبقات لیگنیت‌دار، نمونه‌هایی به‌صورت دست‌نخورده و دست‌خورده از بخش‌های مختلف این سازند جمع‌آوری و بصورت آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، درصد لیگنیت نمونه‌ها بین ۵ تا ۳۸ درصد و میزان کربنات کلسیم آنها بین ۱۲/۵ تا ۶۹ درصد متغیر است. در نمونه‌های مورد آزمایش با افزایش میزان درصد ماده آلی، تخلخل، درصد رطوبت و حدود اتربرگ افزایش یافته ‌است. بر اساس مطالعات پیشین، انتظار می‌رفت که با افزایش لیگنیت، دانسیته خشک و شاخص دوام کاهش یابد، اما در این پژوهش مشاهده شد که به‌دلیل افزایش هم‌زمان مقدار کربنات کلسیم با ماده آلی، دانسیته خشک و شاخص دوام روند افزایشی دارد .نتایج این مطالعه می‌تواند ضمن افزایش شناخت از ویژگی‌های اساسی و فیزیکی این سازند، مبنایی برای تصمیم‌گیری‌های مهندسی در طرح‌های توسعه شهری و زیرساختی منطقه تبریز فراهم آورد.
کلیدواژه ها
سازند باغمیشه، طبقات لیگنیت‌دار، ویژگی‌های فیزیکی، کربنات کلسیم، مخاطرات زمین‌شناسی مهندسی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی